>
Poczatek roku szkolnego:  
3.9.2018, 09:00
 -   Do końca wakacji: 
16 dni 2 godzin 9 minut
Kliknij i obejrzyj materiał na temat szkoły i kierunków

Menu Główne


Mapa Absolwentów ZSE

Współpraca naukowa

Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu

Szkoły Partnerskie

Севастополь, Школа № 3 (Sewastopol, Krym)
Obchodná akadémia, Stará Ľubovňa
Staatliche Fachoberschule und Berufsschule Passau
Stredna priemyselna skola Bardejov
Integrova stredni skola obchodu,  sluzeb a podnikani Ceske Budejovice
Solski Center (Postojna, Słowenia)

Statystyka

Użytkownicy: 21
Nowości: 1248
Linki: 59
gości: 11003483
65-lecie. Wspomnienia - Maria Boczoń (Benisz) PDF Drukuj
65-lecie ZSE, logo-Bartłomiej Belniak
 
Moje wspomnienia z lat szkolnych – okres 1940-1942


Napisać wspomnienia szkolne sprzed 60 lat nie jest tak łatwo, przecież jesteśmy już ludźmi starszymi. Wiele zdarzeń zatarło się już w pamięci względnie widzimy je dzisiaj w innym świetle, przyblakły, nie są już tak wyraziste aby oddać prawdziwe oblicze tamtych strasznych dni. To co jeszcze pamiętamy musimy przekazać naszej młodzieży.

Nasza młodość została zakłócona w 1939 roku wybuchem wojny. Nie wszyscy mieszkaliśmy w Gorlicach, lecz wojenne ścieżki przywiodły nas właśnie tu. Tu powstał nasz dom, nasze życie, które było bardzo ciężkie pod niemieckim batogiem Prędko staliśmy się dorosłymi dziećmi, zdając sobie sprawę z upadku naszej Ojczyzny i okupacji niemieckiej. Okupacja stała się jednym pasmem udręki. Niemcy od pierwszych chwil zajęcia Gorlic przystąpili do systematycznego wyniszczania narodu polskiego i żydowskiego. Nowe zarządzenia, rozkazy, przepisy i zakazy były rozlepiane na murach miasta. Rozpoczęło się grabienie mienia państwowego i prywatnego, aresztowania, wysiedlanie Żydów z głównej ulicy. W Gorlicach duży procent stanowiła ludność żydowska, 95 % handlu było w ich rękach. Niemcy zlikwidowali żydowskie sklepy, zamknęli gimnazjum a otworzyli 7 klasowe szkoły powszechne. Starsza młodzież nie mogła się zatem uczyć.

Władze miasta postanowiły temu zaradzić. Burmistrz Andrzej Kwasowski i jego zastępca Wojciech Kosiba wraz z prof. Edmundem Kowarzem udali się do Jasła do władz niemieckich, aby przekonać je o konieczności otwarcia kursów handlowych dla młodzieży. Nie było to jednak łatwe, ciężko było przekonać Niemców, którzy przejęli prawie cały majątek. Gorlicka delegacja tłumaczyła konieczność otworzenia kursów w celu przygotowania młodzieży do prowadzenia opuszczonych placówek, gdyż brak wykwalifikowanej siły powoduje straty. Swoją argumentację poparła słoniną i kiełbasą. Otrzymano zgodę na otwarcie z końcem września 1940 r. dwuletnich kursów przygotowawczych do szkół zawodowych. Dalsza nauka nie tylko chroniła uczniów i pedagogów przed niepewnym losem, dawała także absolwentom kwalifikacje zawodowe. Legitymacja szkolna dawała pewną gwarancję – chroniła od wywozu na przymusowe roboty do Niemiec.
„Handlówce” – nazywanej tak przez uczniów został przekazany budynek gimnazjum po opuszczeniu przez zakwaterowane w nim wojsko idące na front. Młodzież bardzo licznie zapisywała się na kursy, które obejmowały naukę księgowości, towaroznawstwa, stenografii polskiej i niemieckiej, maszynopisma, prawa handlowego, korespondencji handlowej polskiej i niemieckiej, reklamy, języka niemieckiego i geografii. Po ukończeniu kursu absolwenci otrzymywali świadectwo ukończenia nauki i byli kierowani do pracy.

Pierwszy rok szkolny 1940/41 przebiegł dosyć spokojnie, dramatyczne wydarzenia nastąpiły w kolejnym. 19 listopada 1942 jasielski Kreishauptman dr Walter Gentz rozwścieczony tym, że gorlicki Arbeitsant nie wykonał panu wywozu ludzi na roboty do Niemiec, polecił wywieźć całą młodzież gorlickiej szkoły handlowej. Na jego rozkaz w dniu 28 listopada gmach szkoły został w czasie zajęć otoczony przez żandarmerię i granatową policję, zaczęła się łapanka. Kierownik Urzędu Pracy rozkazał dyrektorowi wyprowadzić młodzież z klas. Dzięki pracownikom szkoły i osób z miasta, większość uczniów udało się uratować. Dużą odwagą wykazał się tu Dr Kazimierz Stojałowski, który klasę dziewcząt ukrył w magazynie oraz woźny Kiljan, który wyprowadził uczniów przez strych. W rezultacie na auta załadowano ponad 100 uczniów., których wywieziono do Krakowa, gdzie osadzono ich w obozie przejściowym przy ul. Wąskiej. Był to obóz kwarantanna, gdzie ludzie przeznaczeni do wywozu na roboty przymusowe do Niemiec, przechodzili badania lekarskie, dezynfekcję i powtórną rejestrację. W drodze do Krakowa uciekła prawie połowa młodzieży, jednak część dotarła na ul. Wąską, ale i stąd większości udało się zbiec. Według „poczty pantoflowej” z grupy wywiezionych uczniów miało zginąć 2 lub 3. Nie jest to jednak informacja sprawdzona, dochodziły bowiem słuchy, że po wojnie dostali się oni za granicę.

Ta brutalna akcja nie przyniosła Gentzowi oczekiwanych efektów, stała się końcem jego świetności. W obawie poniesienia za swoje czyny odpowiedzialności, sam odebrał sobie życie.

Mimo tych wydarzeń, nauka w szkole trwała dalej. Prowadzone było tajne nauczanie. Pamiętam nazwiska profesorów, którzy nas uczyli:

  • Dyr. Edmund Kowarz – język niemiecki
  • Prof. Emma Fronczakówna (zwana przez uczniów „Mimozą”) – maszynopismo
  • Prof. Stanisław Zabierowski (zwany „Pomidor”) – język niemiecki
  • Prof. Antonina Gawlik – geografia
  • Prof. Helena Jakubowska (zwana „Agrafką” z powodu swego wzrostu) – stenografia
  • Prof. Roman Maksymowicz (zwany „Pierwiastek”) – fizyka i matematyka
  • ks. Teofil Górnicki i ks. Jan Mleczko – religia
  • Prof. Maria Mikstowa – reklama
  • Prof. Aleksandra Błotnicka – stenografia
  • Prof. Adolf Niewczas – przyroda
  • Prof. Władysław Bojko
  • Prof. Wiktor Lewicki (więzień obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu) – matematyka
  • Prof. Franciszek Rusinek (więzień obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu) –
  • Prof. Elżbieta Dniestrzańska (z Wyrobków) – język polski
  • Prof. Józef Stafiej – księgowość i organizacja handlu
  • Prof. Stanisław Delekta
  • Prof. Jerzy Schäffer – korespondencja polska i niemiecka
  • Prof. Olga Iwaniakówna
  • Prof. Janina Ossowska – Balicka – przedmioty zawodowe


Gorlice, 16 marzec 2007-05-08
Wspomnienia spisała Maria Boczoń z domu Benisz
 
Zobacz inne materiały nadesłane przez Panią Marię:
 
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

SZKOŁA POLICEALNA

Ankiety

Dla Gimnazjalistów (2018) - Jaki kierunek kształcenia w naszej szkole najbardziej Cię interesuje?
 

e-DZIENNIK ZSE

Programy, rankingi




:: (C) 2018 Zespół Szkół Ekonomicznych im. Jana Pawła II w Gorlicach
ul. Ariańska 3 38-300 Gorlice.